Telefon, kablosuz kulaklık, akıllı saat, powerbank, elektrikli diş fırçası… Gün içinde elimizdeki küçük cihazların neredeyse hepsi şarj edilebilir lityum iyon batarya ile çalışıyor. Bu bataryalar küçük hacimde çok enerji depoladığı için pratik, ama aynı sebeple yanlış kullanıldığında ısınma, şişme ve nadiren yangın riski taşıyor. İyi haber şu: sorunların çoğu önceden belirti veriyor.
Kısa cevap: Bataryası şişen ya da kullanılmadığı hâlde ısınan bir cihazı hemen kullanmayı ve şarj etmeyi bırakın, yanmaz bir zemine koyun ve bataryayı yetkili serviste değiştirtin. Şişmiş bataryayı kesinlikle delmeyin, sıkmayın ve çöpe atmayın.
Batarya Şişmesinin ve Aşırı Isınmanın Belirtileri
- Gövdede şişme: Telefonun arka kapağı kalkıyorsa, ekran kenardan ayrılıyorsa ya da kulaklık kutusunun kapağı tam kapanmıyorsa bataryanın içinde gaz birikmiş olabilir.
- Kullanılmadığı hâlde ısınma: Şarjda değilken ve kullanılmıyorken ısınan cihaz normal değildir.
- Koku: Tatlımsı kimyasal ya da yanık kokusu bataryanın hasar gördüğünü gösterebilir.
- Sızıntı veya renk değişimi: Gövdede leke, erime ya da renk değişimi.
- Pil süresinde ani düşüş: Tek başına tehlike işareti değildir ama yukarıdakilerle birlikteyse ciddiye alın.
Lityum İyon Batarya Neden Şişer?
Batarya şişmesinin temel nedeni, batarya hücresinin içinde gaz oluşmasıdır. Bu gaz, bataryanın içindeki kimyasalların zamanla ya da zorlanma sonucu bozulmasıyla ortaya çıkar. En sık görülen nedenler şunlardır:
- Yaşlanma: Yüzlerce şarj döngüsünden sonra bataryanın kimyası yıpranır. Birkaç yıllık cihazlarda şişme daha sık görülür.
- Isı: Güneş altında, araç içinde ya da yumuşak yüzeyde şarj edilen cihazlar fazla ısınır. Yüksek sıcaklık bataryadaki bozulmayı hızlandırır.
- Fiziksel hasar: Düşme, ezilme veya bükülme hücrenin içinde hasara yol açabilir.
- Uygunsuz şarj aleti: Kalitesiz ya da cihaza uygun olmayan adaptör ve kablolar bataryayı zorlayabilir.
- Uzun süre tamamen boş bekletme: Hiç kullanılmadan sıfır şarjla aylarca bekleyen bataryalar zarar görebilir.
Bataryası Şişen Cihazda Adım Adım Ne Yapmalı?
- Kullanmayı ve şarj etmeyi bırakın. Şarjdaysa ve güvenliyse fişi çekin.
- Çıplak elle sıkmayın, bastırmayın. Şişmiş bataryayı delmek ya da bükmek kısa devreye yol açabilir.
- Yanıcı eşyalardan uzaklaştırın. Güvenliyse cihazı beton ya da seramik gibi yanmaz bir zemine, tercihen açık havaya koyun.
- Dumanı solumayın. Batarya dumanı zehirli gazlar içerebilir.
- Duman ya da alev varsa müdahale etmeyin. Ortamı terk edin, 112’yi arayın.
- Kendiniz açmayın. Bataryayı değiştirmek için yetkili servise başvurun.
- Çöpe atmayın. Hasarlı cihazı atık pil ya da elektronik atık toplama noktasına götürün.
Telefon, Powerbank ve Kulaklıkta Dikkat Edilecekler
Telefon bataryası şiştiyse
Ekranın kalkması veya arka kapağın açılması, bataryanın telefonun içinde baskı yaptığını gösterir. Telefonu kılıfından çıkarın, şarj etmeyin ve verilerinizi yedekleyebiliyorsanız hemen yedekleyin. Bataryayı yetkili servise değiştirtin. Ekranı ya da kapağı bastırarak yerine oturtmaya çalışmayın.
Powerbank şiştiyse
Powerbank’ler genellikle kullanıcı tarafından değiştirilebilir batarya içermez. Şişmiş bir powerbank’i onarmaya çalışmak yerine kullanmayı bırakın ve belediyenin elektronik atık toplama noktasına teslim edin. Yeni powerbank alırken bilinen markaları ve koruma devreleri olan modelleri tercih edin.
Kablosuz kulaklık veya akıllı saat ısınıyorsa
Küçük cihazlarda batarya çok küçük olduğu için şişme kutunun kapağının kapanmaması ya da gövdenin aralanması şeklinde fark edilir. Cihazı şarj kutusundan çıkarın, şarj etmeyi bırakın ve üreticinin servisine başvurun.
Şişmeyi Önlemek İçin Alışkanlıklar
- Yumuşak yüzeyde şarj etmeyin. Yastık altı, yatak ve kanepe ısının dağılmasını engeller. Gece şarjını sert bir yüzeyde yapın.
- Uygun şarj aletini kullanın. Cihazla gelen ya da üreticinin önerdiği kablo ve adaptörü tercih edin; hasarlı kabloyu kullanmayın.
- Sıcakta bırakmayın. Yaz aylarında araç içi ve doğrudan güneş bataryaya zarar verir. Aşırı soğukta da şarj etmeden önce cihazın oda sıcaklığına gelmesini bekleyin.
- Düşen cihazı kontrol edin. Sert bir düşüşten sonra gövdede çatlak ya da şişme varsa kullanmayın.
- Uzun süre kullanılmayacaksa yarı dolu saklayın. Tamamen boş ya da tamamen dolu bekletmek batarya ömrünü kısaltır.
Android telefonunuzun batarya durumunu nasıl kontrol edeceğinizi Android pil sağlığı kontrol rehberimizde anlattık.
Seyahatte Lityum Bataryalı Cihazlar
Havayolları lityum bataryalı küçük cihazları ve powerbank’leri kayıtlı bagajda kabul etmez; bunlar kabinde, yanınızda taşınır. Sebep, bagaj bölmesinde çıkabilecek bir yangının fark edilememesidir. Uçuştan önce havayolunuzun “tehlikeli madde” sayfasına bakmak her zaman en güvenli yoldur.
Sık Sorulan Sorular
Şişmiş batarya patlar mı?
Şişmiş bir bataryanın her zaman alev alacağı söylenemez, ancak delinme, ezilme veya şarja devam edilmesi durumunda yangın riski artar. Bu yüzden şişmiş bataryalı cihaz kullanılmamalı ve şarj edilmemelidir.
Bataryası şişen telefonu kullanmaya devam edebilir miyim?
Hayır. Şişme bataryanın hasar gördüğünü gösterir. Telefonu kullanmayı ve şarj etmeyi bırakıp bataryayı yetkili serviste değiştirtmek gerekir.
Şişmiş batarya nereye atılır?
Şişmiş bataryalar ve bataryalı cihazlar evsel çöpe atılmamalıdır. En güvenlisi bataryayı yetkili servise ya da belediyenin elektronik atık toplama noktasına teslim etmektir. Telefon gibi cihazlarda bataryayı yetkili servis değiştirir ve atığı kendisi teslim eder. Şişmiş bir cihazı taşırken sıkıştırmayın ve metal bir kutu gibi yanmaz bir kaba koyun.
Şarjdayken telefonun ısınması normal mi?
Şarj sırasında, özellikle hızlı şarjda hafif ısınma normaldir. Ancak cihaz elle tutulamayacak kadar ısınıyorsa, şarjdan çıkarıldıktan sonra da ısınmaya devam ediyorsa ya da gövdede şişme varsa kullanmayı bırakın.
